سفارش تبلیغ
صبا ویژن
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود : دانش را در بند کنید . عرض کردم : در بند کردن آن چگونه است؟ فرمود : نگارش آن . [عمرو بن العاص]
 
سه شنبه 99 مرداد 28 , ساعت 1:32 صبح

 

باروری یک خصیصه پیچیده ای است که

 

به دلیل توارث پذیری ضعیف به دشواری

 

از  لحاظ موروثی اصلاح پذیر است .

 

به هر حال این خصیصه از راههای دیگری

 

همچون کنترلشرایط آب و هوایی ، تغذیه


مناسبو اعمال مدیریتصحیح قابل بهینه سازی


است. مقاله حاضر مروری استبر تجربیاتی

 

که بر باروری تاثیر گذار بوده و از این رو

 

بر ثبات مالی گله های شیری تاثیر گذار است. 


 1-    تنش دمایی

 

 

تنش گرمای

در طی تنش گرمایی جریان خون به رحم دچار گاهش شده و جریان خون به سطوح بدن افزایش می یابد. در نتیجه کاهش جریان خون به رحم این اندام  گرم شده و رویان از دمای بالا در رنج خواهد بود. هچنین تامین گوهر مایه های انرژی زایی همچون گلوکوز  و اسید های چرب فرار به رحم کاهش یافته بطوری که مواد مغذی ناکافی به منظور تامین و پشتیبانی روند رشد رویانی در اختیار جنین  قرار خواهد گرفت.

تنش  سرمایی

تنش سرمایی بعبارتی دیگر ممکن است بطور زیانباری باروری یا وضعیت رویان را تحت تاثیر  قرار ندهد. به هر حال اگر اتکای خیلی زیادی در استفاده از ذخایر انرژی بدن در شرطی که سطح غذا ناکافی بوده  یا کمبود پروتئین وجود دارد ، مطرح باشد مشکلاتی چون نشانگان گوساله های  ضعیف ممکن است پدیدار شود. با کاهش شدید پروردگی  بدن ممکن است که   گاوها قابلیت تولید شیر کمی داشته و ممکن است دچار تاخیر در باروری گردند.

اثرات دمایی  می تواند از طریق تغییرات تعدیلی آب و هوای ناحیه ای دامها متعادل گردد.  فراهم ساختن ، سایبان، پنکه،  آب پاشها و آب سرد در تابستان  و بادشکن ها  با مواد مناسب در جایگاه نگهداری دام  در زمستان می تواند کمک موثری باشد. دیگر  اقدامات مدیریتی عبارتند از  تغذیه و مراقبت بهداشتی نیز می توانند مورد توجه باشند.


2-    تغذیه

چرخه جفت پذیری

تجربیات نشان داده تلیسه های که بطور کافی تغذیه می شوند چرخه جفت پذیری زودتری نسبت به دیگر موارد که تغذیه ضعیف داشته اند از خود نشان می دهند. تفاوت میان دو گروه فوق از نظر وقوع چرخه جفت پذیری در گاوهای  فریزین 128 روز، در جرزی 65 روز و در آیر شایر 100 روز بوده.   

بلوغ جنسی

تجربیات نشان می دهد که سطح تغذیه ای همچنین بر سن بلوغ جنسی دامهای ماده تاثیر گذار است. در این تجربیات یک گروه از تلیسه ها با جیره غذایی ضعیف تغذیه شده  و در سن 710.7 روزگی به بلوغ جنسی رسیده در حالی که گروه دیگر با جیره غذایی کامل  با تعادل انرژی /پروتئین مناسب تغذیه شده  و در سن 440.1 روزگی به بلوغ رسیده اند.

کمبود فسفر

سطح املاح معدنی در جیره غذایی همچنین بر قابلیت باروری دامهای ماده تاثیر گذار است. بعنوان مثال ، کمبود فسفر منجر به تاخیر در جفت پذیری بدلیل ترشح کم استروژن شده و همچنین ممکن است منجر به سخت زایی شود که گاهی منجر به مرگ دام یا جنین می شود.

تاثیر بر دامهای نر

همچنین تغذیه تاثیر آشکاری بر قابلیت زایایی دامهای نر دارد . سطح تغذیه ای پایین تولید هورمونهای رشد دهنده گنادی (گنادو تروفینها) توسط غده دریمی(هیپوفیز) و هورمون های جنسی ثانویه را  سرکوب نموده بطوری که تحلیل پروستات و کیسه های منی محقق گشته  و از این رو بر کیفیت منی از نظر حجم مایع و غلظت آن تاثیر می گذارد.

همچنین ویتامین ها نقش مهمی را در قابلیت زایایی دامهای نر ایفای می نمایند. بعنوان مثال کمبود ویتامین A  غلظت نرزامه تاژک ادر(اسپرماتوزوآ) ، ظرفیت ذخیره سازی منی را پایین آورده و همچنین بلوغ جنسی را به تاخیر انداخته و روند تولید نرزامه تاژک دار را در گاوهای نر جوان سرکوب می نماید. کمبود ویتامین  E از طرفی دیگر تعداد دفعات جفت گیری لازم برای آبستنی را به دلیل کاهش سرعت روند سوخت و سازی  یاخته ای ، استحاله بافت پوششی زایگر و استحاله بیضه ها که ممکن است منجر به کاهش روند تولید نرزامه تاژک دار  با خروج منی ضعیف و کم کیفیت شود ، افزایش می دهد.


3-    دوره های نوری

افزایش دوره نوری  بر کارایی تولید مثلی دامها تاثیر گذار می باشد. دوره جفت گیری و تعداد دفعات تلقیح لازم برای باروری به دلیل بهبود در وضعیت بهداشت عموی دام  که خود ناشی از افزایش سطح کلسیم، فسفر، ویتامین A و ویتامین D در خون است ، همچنین افزایش نسبت پروتئین، هموگلوبین و یاخته های سرخ خونی ، کاهش یافته .  مزیت های فوق تنها با طولانی شدن دوره نوری قابل دسترسی نبوده اما شدت نور نیز ممکن است قابل توجه باشد. مشخص شده که افزایش شدت نوری فراتر از 150 لاکس  ممکن است بطور مخالفی بر پاسخ های ایمنی تاثیر گذاشته و عفونت دامی  با بیماری هایی چون ورم پستان و التهام رحمی  ممکن است ایجاد شوند.

پوشاندن بستر جایگاه دام با کف پوشی لاستیکی به افزایش کارآیی شناسایی جفت پذیری کمک می نماید. تصویر

 


4-      نوع بستر

نتیجه یک سری مطالعات نشان می دهد که پوشاندن کف جایگاه با ورقه هایی از لاستیک نرم  که تقلیدی است از خاک چمن ها دست یابی به شماری از مزیت ها شامل افزایش کارآیی شناسایی مرحله جفت پذیری  با افزایش دفعات سوار شدن کمک می نماید،  در حالی که در بستری سخت این دفعات به دلیل ترس از لغزیدن پایین می باشد.

 


5-      هرزآوا(نویز)


هرزآوا ممکن است به شیوه های مختلفی همچون مولد های الکتریکی ، تلمبه ها  ویا دیگر ماشین های مورد استفاده در مزارع ایجاد شود. همچنین تنش هرزآوایی مزمن (100 دبی یا بالاتر) نیز بر هورمون جنسی نر تاثیر داشته و تغییراتی را در اندامهای تولیدمثلی و غدد ایجاد می نماید. تنش هرزآوایی موجب پیشبرد تزاید در کورتیکو استروئید های سرمی می شود که موجب افتی تا میزان 80درصدی در غلظت تست استرون می گردند. تولد کم تست استرون بطور معکوسی بر کیفیت انزال و قابلیت باروری متعاقب آن تاثیر گذار می باشد. همچنن کاهش سطح تست استرون ملازم با کاهش بارز تعداد نرزامه های تاژک دار(اسپرم های) روخاگ (اپیدیدیم) است.  علاوه بر این نرزامه های تاژک دار روخاگ در مواجه با هرزآوا همچسبی یافته (آگلوتینه شدن) و تعداد نرزامه های تاژک دار مرده نیز افزیاش می یابد. چنین تغییراتی در غالب موارد برگشت ناپذیر بوده و ناباروری القاء شده با هرزآوا ممکن است  تا پایان چرخه تولید مثلی دامهای نر تداوم داشته باشد.

اثرات هرزآوا بر عملکرد تولید مثلی دامهای ماده تا کنون به اثبات نرسیده ، اما کار های بسیاری در این حوزه بر روی حیوانات آزمایشگاهی انجام شده است.  تخمدانها و رحم در خوکچه های ماده بطور معنی داری پس از یک مواجه با هرزآوای 110دبی  برای مدت 5 دقیقه  15 بار در روز به مدت 11 روز  در بسآمد 375-500 هرتز ، تقلیل یافته اند. همچنین استروس پس از مواجه با هرزآوا باقی می ماند. افزایش دفعات سقط  و کاهش وزن رویانی نیز مورد تایید قرار گرفته. بیشتر تاثیرات هرزآوا بواسطه نصب موانع صوتی قابل تخفیف است. همچنین عایق سازی  با یک مهندسی  پژواکی با کیفیت  می تواند منجر به حل ویژه مشکل در بیشتر موارد مشکلات هرزآوایی شود. 

 


6-ارتفاع بالا 

 

باروری در دامهای نر بویژه  در گاو  و به میزان کمتری  در گوسفند ، پس از انتقال  آنها به ارتفاعات بالا و چند ماهی بعد از زندگی در آن آنجا تحت تاثیر قرارمی گیرد. بیضه ها تحلیل رفته و بافت پوششی زایگرآن با بافت همبندی جایگزین می گردد. این تغییرات موجب ناباروری می شوند که معمولاً درصورت پایین آوردن دامها به سطح دریا ناپدید می گردد. از طرفی دیگر باروری دامهای ماده تحت تاثیر قرار نگرفته و دام ماده چرخه های جفت پذیری معمول را نشان داده  و درصد بره  یا گوساله زایی عادی دارد.  


 


شنبه 99 مرداد 11 , ساعت 2:38 صبح

 

سموم درونزاد یا لیپوپلی ساکاریدها قادرند مشکل تاثیر مخرب دما بر بهره وری را بطور قابل توجهی بدتر نمایند. 

 

 

نژاد های شیری جدید مانند نژاد فریزین هولیشتاین در ممالک شمالی توسعه یافته اند ، بدین معنی که این دامها به سمت تحمل آب و هوای سرد رفته اما نسبت به حرارت حساس می باشند. این امر می تواند منجر به تنش حرارتی شده که به هنگام ذخیر گرما بیشتر از ظرفیت دفع آن محقق می شود. هر ساله تنها در کشوری مثل آمریکا بیش از یک بیلیون دلار به جهت تنش   حرارتی در گاوها اتلاف می گردد. اتلاف سالیانه در گاو شیری و گوشتی به ترتیب 897 میلیون و 369 میلیون دلار تخمین زده می شود. این اتلاف مالی مشمول کاهش تولید شیر و رشد ، ضعف تولید مثلی، هزینه درمان بالا و افزایش موارد حذفی است. مطالعه اخیر گروه تحقیقاتی در دانشگاه ایالت آیوا نشان داده که تزریق سموم درونزاد در دامها بطور مفرط موجب کاهش تولید شیر تا 80%در گاوهای هولیشتاین می شود.  تنش حرارتی به یکپارچگی روده لطمه وارد ساخته و اجازه ورود ترکیبات سمی چون سموم درونزاد به سامانه گردش خونی گاو را داده و یک روند آبشاری التهابی را کلید می زند.  روند التهابی ناخواسته هزینه های اضافی را بر کارآیی و سلامتی گاوها تحمیل می نماید. گاوهای شیری در مقایسه با دیگر حیوانات مزرعه به دلیل تولید گرمای سوخت و سازی بالاتر و مساحت  سطحی کمتر به نسبت توده بدن ، به حرارت حساس می باشند.

 

گستره های تنش حرارتی

گاوهای شیری در مقایسه با دیگر حیوانات مزرعه به دلیل تولید گرمای سوخت و سازی بالاتر و مساحت  سطحی کمتر به نسبت توده بدن ، به حرارت حساس می باشند. گاوها تقریباً در دمای بالا تر از 23 درجه سانتی گراد بر اساس معادل نمایه دمای برای گاو متاثر می شوند. تنش حرارتی می توانداثرات مستقیم یا غیر مستقیم بر روی فیزیولوژی ، فرآیند های سوخت و سازی ، حالات هورمونی در وضعیت معمول و  سامانه ایمنی در گاو داشته باشد. بعنوان مثال سرعت تنفسی  ، دمای بدن، سرعت تعرق همچون اخذا غذا و آب می تواند توسط شرایط تنش حرارتی تغییر نماید . پاسخ فیزیولوژیکی  به تنش حرارتی می تواند دارای اثرات کوتاه مدت و همچنین درازمدت بر روی سلامتی و قابلیت تولیدی در گاو باشد. تنش حرارتی منجر به آسیب دیدگی تراواپذیری شکمبه و روده شده، اخذ غذارا کاهش داده و بر تولید مثل تاثیر می گذارد(مانند، نرخ آبستنی، رشد و تکامل رویانی). 

 

تاثیر بر مجرای روده ای معدی

 

یکی از اصلی ترین اندام های متاثر از تنش حرارتی مجرای روده ای معدی است. چندین مطالعه در خوکها نشان داده که سد روده ای به دلیل تنش حرارتی دست خوش آسیب می گردد. در نشخوار کنندگان هیچ مطالعه بر روی ارزیابی تاثیر مستقیم بر عملکرد سد  فوق  تا بحال انجام نشده. بطور کلی اثرات فوق بر روی عملکرد سدروده ای را  به قسمی می توان با کاهش اخذ غذا در طی تنش حرارتی توضیح داد اما همچنین رخداد فوق می تواند ناشی از اثر پروتئین های مختلف (مانند پروتئین های شوک گرمایی) یا واسطه های التهابی (مانند سیتوکین ها) بر روی خود بافت باشد. بافت پوششی شکمبه از ملزمات چندین عملکرد فیزیولوژیکی ، شامل جذب و ترابرد مواد مغذی است. به هر حال سد روده ای به خوبی مورد توجه قرار گرفته است (تصویر 1) . تخریب گسست سد شکمبه ای و روده ای می تواند منجر به جابجایی سموم ( مانند؛ سموم درونزاد و سموم قاچ زاد ) و همچنین محصولات سوخت و سازی نا خواسته ( مانند؛ آمین های زیست زاد همچون هیستامین) گردد.

    

تصویر شماره یک: مروری کلی بر بافت پوششی شکمبه و همچنین روده. بافت پوششی روده متشکل از چهار لایه یاخته ای مختلف بوده ، در حالی که بافت پوششی روده تنها یک لایه یاخته ای دارد.  

تحت تنش حرارتی به منظور تلاش در جهت افزایش میزان پراکنش تشعشعی گرما ، خون  به بخش های محیطی بدن هدایت می شود و این بازتوزیع خونی بواسطه قبض عروقی مجرای روده ای حمایت می گردد. در نتیجه کاهش جریان خونی و مواد مغذی بافت پوششی روده  دچار کاهش اکسیژن می شود بطوری که نهایتاً به عملکرد و یکپارچگی روده ای لطمه می زند. متعاقباً ، نفوذ پذیری روده ای ناشی از القایی-حرارتی ملازم می شود  با افزایش نشانگر های خونی اندو توکسمی ، کاهش اکسیژن رسانی و التهاب ؛ همه آن چیز هایی که ممکن است دربروز نشانگان نارسایی چند اندامی ایفای نقش نماید. از آنجایی که مجرای روده ای معدی به شدت نسبت به افزایش دما حساس است، و یک مخاط لطمه دیده  نقش مهمی در روند آسیب زایی ناخوشی های مرتبط با حرارت دارد ، مطالعات بسیار در خصوص این تاثیر بیماری زایی انجام شده است. سازوکاری که بواسطه آن تنش حرارتی نفوذ پذیری روده ای را تغییر می دهد کاملاً مشخص نشده و لی به هر حال روند التهابی و کاهش اکسیژن رسانی پروتئین های اتصالی محکم روده ای چون اوکلودین(occludin) و کلودین(claudin) را به همراه پروتئین های شوک حرارتی(HSP) و عامل وادرا کر خفگی (HIF)  تنظیم می نماید. دیگر پیآمد های تغییر نفوذ پذیری روده ای ممکن است شامل تغییر در قابلیت هضم شوندگی  و قابلیت جذب شوندگی مواد مغذی از عرض بافت پوششی روده باشد. 

سموم درونزاد(اندو توکسن ها)

سموم درونزاد که همچنین به لیپوپلی ساکارید ها (LPS) نیز معروفند ، بخشی از غشای بیرونی دیواره باکتری های گرم منفی می باشند(تصویر 2).بخش لیپید A قسمت سمی لیپوپلی ساکارید می باشد . سموم درونزاد در طی روند تجزیه باکتری گرم منفی آزاد می شوند ، سموم درونزاد همواره در شکمبه و روده با یک گستره معینی حضور دارند.    

تصویر شماره 2: مروری بر ساختار لیپوپلی ساکارید ها : پلی ساکارید ها (پاد کن O و اولیگوساکارید مغزی ، و بخش سمی لیپید A. 



اسیدوز تحت حاد شکمبه(سارا)، تنش حرارتی و لیپوپلی ساکارید ها .

به هر حال چندین وضعیت شامل اسیدوز تحت حاد شکمبه (SARA) می توانند منجر به افزایش وافر غلظت سموم درون زاد در شکمبه و همچنین روده شوند. در حیوانات سالم سد شکمبه و روده مانع از ورود این سموم به گردش خونی است. ولی به هر حال درصورتی که این سد به دلیل تنش حرارتی دچار آسیب شود ، سموم درونزاد به گردش خونی رسیده و موجب پاسخ های التهابی قوی می شوند. این پاسخ شامل تولید سیتوکین ها و پروتئین های مرحله حاد مانند هاپتوگلوبولین، پروتئین متصل به لیپوپلی ساکارید می باشد . این پاسخ مرحله حاد میزان زیادی انرژی را مصرف نموده ، بطوری که حیوان نمی تواند انرژی بیشتری را برای رشد  یا تولید شیر بکار گیرد.

 رهنمود های مدیریتی برای تنش حرارتی

برای پیش گیری از تنش حرارتی چه اقداماتی را می تواند انجام داد؟

-          فراهم ساختن سایه در محوطه خوابید ن دام، آخور و آبشخور دام.

-          اجازه دادن به برقراری جریان هوایی آهسته (3-4 متر درثانیه) از طریق دیواره های جانبی  باز شده یا استفاده از پنکه

-          تحریک دفعات مراجعه به آخور  با نصب آب پاشهای مجاور .

-          فراهم ساختن میزان  کافی آب با کیفیت(9 سانتی متر فضای خطی برای هر گاو یا یک فضای آبخوری برای هر 10 گاو). یک گاو هلیشتان در تحت شرایت تنش حرارتی ممکن است تا بیش ار 120 لیتر آب روزانه مصرف نماید.

-          علوفه باکیفیت با قابلیت هضمی خوب و طول برش های کافی  فراهم شود. وجود فیبر ضروری است ولی روند سوخت و ساز آن می تواند به تولید حرارت بیشتر منجر شود.

-          پیش سازهای گلوکز ترجیحاً بعنوان منبع انرژی یا کنسانتره های کربوهیدراتی بعنوان مصرف گلوکز بطور معنی داری در طی تنش های حرارتی مورد استفاده قرار می گیرند. ولی به هر حال بایستی توجه داشت که  بروز اسیدوز می تواند محقق شود.

-          استفاده از مکمل های غذایی برای حمایت از دام در طی تنش حرارتی.

 

نتیجه گیری

کلید اصلی در تثبیت وضعیت سلامتی و کارآیی دام در دورههای تنش حرارتی  عبارت است از پشتیبانی و محافظت از عملکرد سدی شکمبه و روده  و اطمینان از عملکرد کبدی مناسب می باشد. دامداران بایستی توجه نمایند که مکمل های غذایی از عملکرد سد روده ای پشتیبانی می کنند ، سموم درونزاد را در روده خنثی می سازند، قابلیت هضم را بهبود بخشیده ، و اخذ غدا را بیشتر می کنند.  

 

 

 

 


 

 

 



لیست کل یادداشت های این وبلاگ